Een gewone doordeweekse avond in Duinoord. Een man zakt in elkaar op de stoep voor zijn portiek en reageert niet meer. Wat er dan gebeurt, ziet u zelden van dichtbij. Dit verzonnen scenario laat stap voor stap zien hoe 112, buurtbewoners en een AED aan de gevel samen een keten vormen.

Eerst de buurvrouw: bellen, luisteren, beginnen

De buurvrouw van twee hoog ziet het gebeuren. Ze rent naar beneden, spreekt de man aan en schudt aan zijn schouders. Geen reactie. Zijn ademhaling is onregelmatig, of misschien ademt hij helemaal niet.

Ze belt 112 en vraagt om de ambulance. De meldkamer ambulancezorg voor de regio Haaglanden neemt op. De centralist stelt korte, gerichte vragen:

  • Waar bent u precies? Straat, huisnummer, wijk.

  • Is de persoon aanspreekbaar?

  • Ademt hij normaal?

Ademt hij niet normaal, dan krijgt de buurvrouw direct instructies. Zet de telefoon op de luidspreker. Leg uw handen midden op de borst. Druk stevig en in een vast ritme. De centralist telt met haar mee. Zij hoeft niets te weten. Ze hoeft alleen te luisteren en te doen.

Ondertussen trillen er telefoons in de wijk

Terwijl de ambulance vertrekt, gebeurt er nog iets. De meldkamer zet het landelijke oproepsysteem HartslagNu in. Dat stuurt een alarm naar geregistreerde burgerhulpverleners die op dat moment in de buurt zijn.

Burgerhulpverleners zijn gewone mensen. Een student in de Zoutmanstraat. Een gepensioneerde verpleegkundige verderop. Een vader die net de vaatwasser inruimt. Wat ze gemeen hebben: een geldig reanimatiecertificaat en de HartslagNu-app op hun telefoon.

Het bericht laat hun telefoon luid afgaan, ook als het geluid uit staat. Wie kan, accepteert de melding. Wie niet kan, laat hem liggen. Dat mag. Niemand is verplicht te gaan.

Twee opdrachten: direct reanimeren of eerst de AED halen

Het systeem verdeelt de mensen die zich melden. Dat gebeurt automatisch.

Route één: rechtstreeks naar de patiënt

Een deel krijgt het adres van de man op de stoep. Zij gaan er meteen heen en nemen het borstcompressies geven over of wisselen af met de buurvrouw. Reanimeren is zwaar werk. Na een paar minuten verslapt de kracht. Aflossen helpt echt.

Route twee: via de AED aan de gevel

Een ander deel krijgt een route naar de dichtstbijzijnde geregistreerde AED. In dit geval hangt die in een buitenkast bij een buurthuis, twee straten verderop. De app toont de locatie en, bij een afgesloten kast, ook de toegangscode. De burgerhulpverlener opent de kast, pakt het apparaat en loopt naar de patiënt.

Dat onderscheid is bewust. Wie eerst langs de AED gaat, komt iets later aan. Maar hij komt met het apparaat dat het hartritme kan analyseren en zo nodig een schok kan geven.

Bij de kast: hier blijkt of de AED klaar is

Dit is het moment waarop het verschil zichtbaar wordt. Een AED telt alleen mee als hij in het systeem bekend is. Staat het apparaat niet geregistreerd, dan stuurt de app niemand die kant op. Ook al hangt hij om de hoek.

Registratie alleen is niet genoeg. Bij de kast moet alles kloppen:

  • De batterij is opgeladen en niet over datum.

  • De elektroden zijn houdbaar en de verpakking is intact.

  • De buitenkast werkt, ook bij vorst of na een regenachtige week aan de Haagse kust.

  • De code in het systeem komt overeen met de code op de kast.

Een AED gaat jaren mee, maar batterijen en elektroden hebben een eigen houdbaarheid. Wie de beheerder is van een buurt-AED, moet die data dus bijhouden. Leveranciers als Defibrion richten zich daarom niet alleen op het apparaat en de kast, maar ook op onderhoud en het tijdig vervangen van batterijen en elektroden. Zo hangt er geen apparaat aan de muur dat op papier beschikbaar is, maar in de praktijk niet werkt.

De AED neemt het woord

De burgerhulpverlener zet het apparaat naast de man en drukt op de aan-knop. Vanaf dat moment praat de AED. Elektroden plakken. Niemand de patiënt laten aanraken. Het apparaat analyseert het ritme en zegt of een schok nodig is. Daarna gaat het reanimeren direct verder.

Wie de AED bedient, hoeft geen arts te zijn. De gesproken instructies leiden u erdoorheen. Een reanimatiecursus maakt het wel een stuk vertrouwder.

De ambulance komt de straat in

Dan klinkt de sirene. Het ambulanceteam neemt de zorg over. De burgerhulpverleners vertellen kort wat ze hebben gedaan en hoe lang. De AED blijft vaak aangesloten tot het team het overneemt, want het apparaat heeft het verloop vastgelegd.

Na afloop krijgt de beheerder van de AED bericht dat zijn apparaat is gebruikt. Er moeten nieuwe elektroden in en het apparaat moet terug in de kast. Pas dan staat hij weer als beschikbaar in het systeem. Ook dat hoort bij goed beheer.

Wat deze avond betekent voor uw eigen straat

Het scenario is verzonnen, maar de werkwijze is echt. De snelheid zit niet in één persoon. Hij zit in de schakels: iemand die belt, iemand die begint, mensen die de melding accepteren en een AED die op het juiste moment werkt.

Woont u in een Haagse wijk met veel portieken, smalle straten of oudere panden? Dan kan het de moeite waard zijn om na te gaan waar de dichtstbijzijnde geregistreerde AED hangt. Of om zelf burgerhulpverlener te worden. En hangt er al een apparaat in uw VvE of buurthuis, controleer dan of het geregistreerd is, wie het beheert en of batterij en elektroden nog binnen de datum vallen. Zo wordt een melding op een telefoon meer dan een melding.