DEN HAAG - Het Nationaal Archief in Den Haag wil stoppen met tentoonstellingen, eigen onderzoek en het opnemen van particuliere archieven. Een petitie van Haagse organisaties tegen die koers is inmiddels bijna 16.000 keer getekend, en de initiatiefnemers mikken nu op 20.000 handtekeningen.

Wat er bij het archief verdwijnt

Het Nationaal Archief bij Den Haag Centraal wil zich de komende jaren alleen nog richten op wat het als kerntaak ziet: overheidsinformatie bewaren en toegankelijk maken. Publieksactiviteiten zoals exposities, eigen publicaties en historisch onderzoek stoppen. Ook neemt het archief geen collecties van particuliere organisaties meer over. Voorbeelden daarvan zijn de archieven van het Rode Kruis, de KNVB, het COC en Stichting 1940-1945.

Het archief noemt drie redenen voor de nieuwe koers: de digitalisering, beperkte financiële middelen en de nieuwe Archiefwet, die op 1 januari 2027 ingaat.

Critici wijzen erop dat de gevolgen verder reiken dan het gebouw zelf. Scholen zouden niet meer op bezoek kunnen komen, en persoonlijke archieven van staatslieden en grote organisaties belanden dan niet meer in de nationale collectie. Ook mensen die hun stamboom uitzoeken, studenten die aan een scriptie werken en historici leunen op de publieksfunctie. Voor Den Haag gaat het daarnaast om lezingen, boekpresentaties en educatieve programma's die het archief nu nog in de stad organiseert.

Haagse organisaties trekken aan de bel

Het protest is in Den Haag begonnen. Achter de petitie staan onder meer Hogeschool Inholland Den Haag en Stichting 30 juni-1 juli Den Haag. Voorzitter Githa Biekman van die stichting zette de actie in gang. De initiatiefnemers vragen de directie van het archief en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om de plannen te heroverwegen.

Het verzet reikt verder dan deze ene petitie. Medewerkers van het Nationaal Archief stuurden een brief naar de minister. Ook de KNHG, de beroepsvereniging van historici, maakt zich zorgen, net als archivarissen en journalisten.

De plannen liggen al sinds september op tafel. Toch blijft de steun groeien. Vooraf hoopten de organisatoren op 15.000 handtekeningen, inmiddels staat de teller op bijna 16.000 en het nieuwe streefgetal is 20.000. Hoe het ministerie op de oproep reageert, is nog niet bekend. De nieuwe Archiefwet, die het archief als een van de redenen voor de koerswijziging noemt, gaat op 1 januari 2027 in.